حماسه در تاروپود نگاتیو؛ چرا دوربین عکاسان، قلبِ تپنده‌ی وداع با «رهبر شهید» است؟

به گزارش گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری دانشجویان، در خرداد 1368 با انتشار خبر وخامت حال رهبر معظم انقلاب و تصدی مسئولیت ایشان، شهر شوک شدیدی را تجربه کرد. عکاسان خبری که در هیئت عزاداری این انجمن حضور داشتند، پشت درهای بسته بیمارستان و در میان مردمی که حال و هوای روز عاشورا را زنده می کردند، کار خود را آغاز کردند. اشکی که قبل از بزرگترین خداحافظی قرن بود.

یکی از بزرگ‌ترین جنبش‌های توده‌ای تاریخ با انتقال جسد به مسجد تهران که در آن زمان منطقه‌ای تپه‌آلود و غبارآلود بود، شکل گرفت. عکاسان از شهرها و روستاها با پای پیاده رفتند تا غرش بی پایان انسان را به زبان جهانی تصویر ترجمه کنند. در آن شب های بی پایان، دوربین ها تصاویری از مردم در حال زمزمه و فریاد تا صبح ثبت کردند. در میان این محیط انسانی، حضور چشمگیر جانبازان و معلولان که با ویلچر به سختی به تپه ها می رسند، یکی از ظرافت های منحصر به فرد انسانی بود که تنها چشمان زیبای عکاسان می توانست آن را ثبت کند. پخش زنده نگاتیوهایی که پیک‌ها به تحریریه‌ها می‌بردند، رگ حیات روزنامه‌ها در آن روزهایی بود که برای ارضای اشتهای مردم برای حقیقت، دیوانه بودند.

فریم های کلیدی؛ از سکوی شیشه ای تا سقوط آزاد ایمان

در روز تشییع، مسجد مملو از جمعیت شد و عکاسان روی سکوهای مرتفع مستقر شدند تا عظمت عکس ها را کنترل کنند. بررسی اسناد تصویری آن روز، فریم های استثنایی و ویرانگر را در تاریخ عکاسی جهان ثبت کرده است. یکی از این تصاویر تضاد قابل توجهی بین حماسه ملی و غم خانوادگی دارد. جایی که پیکر امام در یک اتاق شیشه‌ای است و خانواده ایشان پشت به دوربین و رو به جنازه در صف مقدم این وداع ایستاده‌اند.
در یک عکس تکان دهنده و استثنایی دیگر، چند زن با لباس های مشکی در بالای یک مخزن آب ظاهر می شوند. در لحظه عبور جسد یکی از آنها بی اختیار به سمت جسد خم شد و افتاد و زن دیگری برای نجات او مچ پای او را گرفت. این قاب تجسم عینی ایثار و تعامل بین بدن ها و ایمان در موج تشییع جنازه بود. با پایان نماز و حرکت تابوت، غرش جمعیت بی اختیار از تپه ها سرازیر شد و گرد و غبار برخاسته از خاک، عکاسان را فرا گرفت و حال و هوای کاملا معنوی و خاصی به عکس داد. قاب تاریخی که بعدها در میان هزاران تصویر از سراسر جهان برنده جایزه و دیپلم یونسکو شد تا سند بین المللی این خداحافظی باشد.

پیام تصویری در آستانه تشییع رهبر شهید

عکاسان حاضر در مراسم بزرگ تدفین تاریخی، برخلاف ناظران بیرونی، بخشی از عزاداری هستند که در رگ های خیابان ها جریان دارد. با چشمانی اشکبار و دستانی که سنگینی نفرت ملت را به دوش می کشند، باید از پشت لنز دوربین به تاریخ بپردازند. امروز در آستانه تشییع «رهبر شهید» این رسالت ابعاد جدیدی به خود می گیرد.
گرفتن چندین شرکت کننده و نشان دادن دریای بیکران مردم از زوایای ماکرو و هوایی اولین گام برای خنثی کردن هرگونه جریان تحریف رسانه ای است. به ترتیب زیر، ثبت لحظه های ناب دست گرفتن، اشک های پنهان و نمایش وفاداری به طبقات مختلف مردم، به این رمان عمقی انسانی می بخشد. راویان تصویری تمرین تصویری خود را با یک یا دو فریم تمام نمی کنند. فرسنگ ها با گریه راه می روند و این مبارزه بصری را تا مزار شهدا ادامه می دهند تا صحت گریه جمعی را حفظ کنند.

از تهران به جهان؛ یک قاب از ابدیت

تجربه عکاسی در چنین ابعاد عظیمی همیشه با خطر، استرس فیزیکی زیاد و مسئولیت سنگین حرفه ای آمیخته است. در روزهای آینده، عکاسانی که در میان شلوغی و غبار غم، دریچه دوربین های خود را باز می کنند، آرشیو آینده این سرزمین را می سازند. همانطور که امروز تصاویر خرداد 68 مبنای درک ما از تاریخ انقلاب است، تصاویری که از مراسم تشییع پیکر رهبر شهید ثبت خواهد شد، پس از سالها به جهانیان نشان خواهد داد که چگونه این ملت به عهد و خون رهبران خود چسبیده است.

فردا دوربین ها نه تنها چشم تاریخ خواهند بود، بلکه قلب تپنده روایتی خواهند بود که از ایران به تمام دنیا مخابره می شود. داستانی که ثابت می کند حقیقت را نمی توان در غبار تبلیغات پنهان کرد، تا زمانی که دستی بر در فشار می آورد و چشمی ثبت کننده حقیقت است.